آنفلوانزاي پرندگان

تمام پرندگان نسبت به ابتلا به اين بيماري حساس هستند اما پرندگان اهلي به مراتب آسيب پذيرتر مي باشند و بيماري در آنها سريعتر به اپيدمي تبديل مي شود . بيماري در پرندگان دو مشکل دارد . در مشکل اول بيماري خفيف است و ممکن است فقط به صورت غيرعادي درآمدن پرها ( بصورت تاخورده و چروکيده ) و يا عدم توليد تخم باشد اما مشکل دوم که نگراني شديدي ايجاد مي کند در اثر آنفلوانزاهاي خيلي بيماري زاي پرندگان ايجاد مي شود . اين شکل از بيماري در سال ۱۸۷۸ در ايتاليا شناخته شد که براي پرندگان سريعاً کشنده بود و مرگ و مير ناشي از آن در پرنده ها ۱۰۰٪ است . پرنده ها ممکن است در همان روز اول ابتلاي به بيماري تلف شوند .

مهمترين اقدام کنترلي در چنين مواردي سربريدن و يا له کردن تمام پرندگان مبتلا به عفونت و همه پرندگان ديگري است که با آنها در تماس بوده اند . مرغداري بايد قرنطينه شده و اقدامات ضدعفوني سازي شديدي صورت گيرد . بايد توجه داشت ويروس در درجه حرارت پايين راحت تر زنده مي ماند . در کود و خاک مزرعه آلوده تا ۳ ماه زنده مي ماند . در آب ۲۲ درجه تا ۴ روز زنده است و در آب صفردرجه تا ۳۰ روز باقي است . مطالعات نشان داده ويروس هاي خيلي بيماري زاي موجود در يک گرم کود آلوده مي توانند تا يک ميليون پرنده را آلوده کنند .

يکي ديگر از اقدامات مهمي که بايد صورت گيرد توقف حمل و نقل پرندگان زنده از شهري به شهر ديگر و از کشوري به کشور ديگر است .

در يک شيوع آنفلوانزاي پرندگان در ايالت پنسيلوانيا در آمريکا ۱۷ ميليون مرغ تلف شده و ۱۵ ميليون دلار خسارت اين بيماري در مکزيک در سال ۱۹۹۲ تا ۱۹۹۵  بود . بهمين دليل بلافاصله پس از تشخيص بايد در کشور و بخصوص صنعت پرورش طيور وضعيت فوق العاده اعلام شود . در داخل يک کشور بيماري بسرعت از مرغداري به مرغداري ديگر مي رود . ويروس از طريق هوا از پرنده اي به پرنده ديگر منتقل مي شود و پرندگان با استنشاق ويروس آلوده مي شوند .

ابزار و لوازم ، وسايل نقليه حمل و نقل مرغ ، ظروف غذا و مواد غذايي ،‌قفس و حتي لباس مرغداران مي تواند عامل انتقال ويروس باشد ( بخصوص کفش مرغداران خيلي اهميت دارد ) شواهد کمي وجود دارد که نشان مي دهد بيماري ممکن است از طريق حشرات نيز انتقال يابد که در اين انتقال نيز حشره به عنوان ناقل مکانيکي است .

قطرات تنفسي پرندگان آلوده مي تواند پرندگان اهلي را در داخل مرغداري ها و حتي خارج از آنها آلوده کند . خطر انتقال عفونت از پرندگان وحشي به اهلي بيشتر است . در بازارهايي که مرغ زنده مي فروشند  و مملو از مرغ و پرندگان ديگر است و شرايط بهداشتي نامطلوب مي باشد اين خطر بيشتر مي شود .

مرغان مهاجر دريايي بخصوص اردک هاي وحشي مخازن طبيعي ويروس محسوب مي شوند و از سويي خود اين پرندگان مقاومترين پرندگان نسبت به ابتلاء به بيماري محسوب مي شوند . آنها مي توانند تا مسافتهاي طولاني ويروس را حمل کنند و عاملي براي انتقال ويروس از يک کشور به کشور ديگر شوند .

مقامات بهداشتي رسمي جهان معتقدند شيوع آنفلوانزا در پرندگان به دلايل مختلف مي تواند علامت هشدار دهنده اي نسبت به قريب الوقوع اين اتفاق در انسان باشد . اول آنکه اکثر اپيدمي هاي بزرگي که در آسيا رخ داده بواسط گونه بشدت بيماريزاي آن بوده است . در ضمن شواهد فزاينده اي وجود دارد دال براينکه اين زنجيره ظرفيت منحصر بفردي در جهش و عبور از سد بين انسان و پرنده داشته و باعث بيماري شديد و مرگباري در آينده در انسان خواهد شد . نگراني بزرگتر امکان شيوع در انسان با همين ويروس است . اگر ويروسهاي جديد ژنهاي انساني کافي داشته باشد انتقال مي تواند بصورت مستقيم از انسان به انسان صورت گيرد ( يعني انتقال انسان به انسان جايگزين انتقال پرنده به انسان مي شود ) اين واقعه يکبار در سال ۱۹۱۸  رخ داد که در آن هنگام ظرف ۲ سال چندين نوع بزرگ بيماري پديدار شد و در نتيجه آن ۴۰ تا ۵۰ ميليون نفر جان باختند .

در ميان سوشهاي ويروس نوع H5N1 از همه خطرناکتر است ولي در بين انسانها بسيار نادر است .

بهرحال کنترل هر چه سريعتر آنفلوانزاي پزندگان با هر زنجيره اي از ويروس که باشد حتي اگر در گروه بيماريزايي کم قرار گيرد نيز از اهميت فوق العاده زيادي برخوردار است . بعضي از ويروسها که بيماري زايي آنها کم است اگر در ميان پرندگان به چرخش درآيند  تا ۹ ماه بشدت بيماريزا مي شوند .

طبيعتاً با توجه به اينکه ويروسهاي آنفلوانزا بشدت ناپايدار هستند و رفتار آنها غيرقابل پيش بيني است ، نمي توان صددرصد از شيوع آن جلوگيري کرد ، ليکن سازمان جهاني بهداشت معتقد است اگر اقدام صحيح و سريعي صورت گيرد مي توان سرعت شيوع منطقه اي آنرا بشدت کاهش داد .

سازمان جهاني بهداشت کار تهيه واکسن آنفلوانزايي که محافظت عليه H5N1 را نيز ايجاد نمايد شروع کرده است .

جالب اينکه مطالعات اوليه نشان مي دهد ويروس H5N1 در سال ۲۰۰۴ نسبت به ويروس در سال ۲۰۰۳ جهش هاي متعددي پيدا کرده است . وقتي واکسنهاي فعلي بدرستي براي گروههاي در معرض خطر تجويز شوند ، مثلاً براي کساني که پرندگان را سر مي برند عليه ويروسهاي آنفلوانزاي انساني در چرخش محافظت ايجاد مي کنند .